Różowy Październik – dlaczego warto mówić o profilaktyce raka piersi?
Październik od lat jest miesiącem szczególnie poświęconym profilaktyce raka piersi. To czas, w którym na całym świecie mówi się o znaczeniu badań, świadomości własnego ciała i wczesnego wykrywania zmian.
Różowa wstążka stała się symbolem solidarności z kobietami, które mierzą się z chorobą, a także przypomnieniem, że o zdrowie warto dbać nie tylko wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy.
Dlaczego profilaktyka jest tak ważna?
Rak piersi należy do najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Jednocześnie jego wczesne wykrycie daje większe możliwości skutecznego leczenia.
Dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne, dostosowane do wieku i indywidualnych czynników ryzyka. W zależności od sytuacji lekarz może zalecić m.in. mammografię lub USG piersi.
Warto również znać swoje piersi i zwracać uwagę na pojawiające się zmiany, takie jak:
- wyczuwalny guzek lub zgrubienie,
- zmiana kształtu lub wielkości piersi,
- wciągnięcie skóry lub brodawki,
- nietypowa wydzielina z brodawki,
- zmiany wyglądu skóry piersi.
Pojawienie się takiej zmiany nie oznacza od razu choroby nowotworowej, ale jest sygnałem, którego nie należy ignorować. W przypadku niepokojących objawów warto skonsultować się z lekarzem.
Codzienność często sprawia, że odkładamy własne zdrowie na później. „Zrobię badania za miesiąc”, „teraz nie mam czasu”, „przecież nic mi nie jest”.
Różowy Październik jest dobrym przypomnieniem, żeby znaleźć chwilę dla siebie i sprawdzić, czy wykonujemy zalecane badania profilaktyczne.
Profilaktyka nie daje stuprocentowej gwarancji, że choroba się nie pojawi. Daje jednak szansę na jej wcześniejsze wykrycie i szybsze rozpoczęcie odpowiedniego leczenia.
Zadbaj o siebie – nie tylko w październiku!
Niech Różowy Październik będzie nie tylko miesiącem różowych symboli, ale przede wszystkim miesiącem świadomości, troski o siebie i odpowiedzialności za własne zdrowie.
Jeśli dawno nie wykonywałaś badań profilaktycznych, może właśnie teraz jest dobry moment, żeby o nich pomyśleć.
Samobadanie piersi jest prostą metodą obserwowania swojego ciała. Nie zastępuje badań obrazowych ani konsultacji lekarskiej, ale może pomóc zauważyć zmianę, której wcześniej nie było.
Według informacji publikowanych przez pacjent.gov.pl samobadanie warto wykonywać raz w miesiącu, najlepiej 3-5 dni po zakończeniu miesiączki. Kobiety po menopauzie mogą wybrać konkretny dzień miesiąca i wykonywać badanie regularnie w tym samym czasie.
Podczas samobadania warto zwrócić uwagę zarówno na wygląd piersi, jak i na ich strukturę. Można obserwować piersi przed lustrem, a następnie delikatnie sprawdzić je opuszkami palców.
Najważniejsza jest regularność i znajomość własnego ciała.
MAMMOGRAFIA vs USG
Mammografia – ważne badanie profilaktyczne
Mammografia jest jednym z najważniejszych badań wykorzystywanych w profilaktyce raka piersi. Polega na wykonaniu zdjęć rentgenowskich piersi, które mogą pomóc wykryć zmiany niewyczuwalne podczas samobadania.
W Polsce funkcjonuje bezpłatny Program Profilaktyki Raka Piersi finansowany przez NFZ.
Aktualnie program jest skierowany do kobiet w wieku 45–74 lata, które spełniają określone kryteria dotyczące wcześniejszych badań lub leczenia raka piersi. W podstawowym przypadku z programu mogą skorzystać kobiety, które nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat.
Badanie w ramach programu można wykonać bez skierowania. Na mammografię można zapisać się również przez centralną e-rejestrację w Internetowym Koncie Pacjenta lub aplikacji mojeIKP.
Warto pamiętać, że jeżeli masz mniej niż 45 lat, ale występują u Ciebie niepokojące objawy lub masz podwyższone ryzyko zachorowania, nie oznacza to, że należy czekać do osiągnięcia wieku objętego programem. W takiej sytuacji warto porozmawiać z lekarzem, który może zdecydować o odpowiedniej diagnostyce.
Mammografia czy USG piersi?
To pytanie pojawia się bardzo często. Mammografia i USG piersi nie są tym samym badaniem i nie zawsze mogą być stosowane zamiennie. Dobór badania zależy m.in. od wieku, budowy piersi, występujących objawów oraz indywidualnej sytuacji pacjentki.
Dlatego zamiast samodzielnie decydować, które badanie będzie odpowiednie, warto skonsultować się z lekarzem. W przypadku kobiet, które nie kwalifikują się do programu przesiewowego, ale mają niepokojące objawy, lekarz może zdecydować o wykonaniu USG, mammografii lub innych ba
Czy rak piersi dotyczy tylko kobiet po 50. roku życia?
NIE.
Ryzyko zachorowania na raka piersi rośnie wraz z wiekiem, ale choroba może wystąpić również u młodszych kobiet. Wiek jest tylko jednym z wielu czynników wpływających na ryzyko.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- wiek,
- obciążenie rodzinne,
- niektóre dziedziczne mutacje genetyczne, m.in. BRCA1, BRCA2 i PALB2,
- przebyte napromienianie,
- niektóre czynniki hormonalne i reprodukcyjne,
- nadmierna masa ciała,
- spożywanie alkoholu,
- palenie tytoniu,
- niewystarczająca aktywność fizyczna.
Jednocześnie brak zachorowań na raka piersi w rodzinie nie oznacza, że ryzyko jest zerowe. Większość kobiet, u których rozpoznaje się raka piersi, nie ma znanej rodzinnej historii tej choroby.
Czy możemy zmniejszyć ryzyko zachorowania?
Nie na wszystkie czynniki ryzyka mamy wpływ. Nie możemy zmienić wieku, płci czy odziedziczonych genów. Możemy jednak wpływać na część elementów związanych ze stylem życia.
W profilaktyce nowotworów znaczenie mają m.in.:
Regularna aktywność fizyczna
Ruch pomaga utrzymywać prawidłową masę ciała i jest jednym z elementów profilaktyki nowotworowej.
Zbilansowana dieta
Warto opierać codzienne posiłki na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych i roślinach strączkowych oraz ograniczać wysoko przetworzoną żywność.
Unikanie tytoniu
Palenie jest czynnikiem ryzyka wielu nowotworów i negatywnie wpływa na zdrowie całego organizmu.
Ograniczenie alkoholu
Spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko wystąpienia wielu nowotworów, w tym raka piersi. Z punktu widzenia profilaktyki nowotworowej najlepiej nie spożywać alkoholu.
Dbanie o prawidłową masę ciała
Nadwaga i otyłość, szczególnie po menopauzie, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi.
Zdrowy styl życia nie daje całkowitej ochrony przed chorobą, ale może pomóc zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia i jednocześnie korzystnie wpływa na ogólny stan zdrowia.
A co z mężczyznami?
Choć rak piersi zdecydowanie częściej dotyczy kobiet, mężczyźni również mogą zachorować. Według Narodowego Portalu Onkologicznego w Polsce notuje się około 150 przypadków raka piersi u mężczyzn rocznie. Dlatego również mężczyźni powinni zwracać uwagę na nietypowe zmiany w obrębie klatki piersiowej i w razie ich wystąpienia skonsultować się z lekarzem.
Różowy Październik – nie tylko jeden miesiąc w roku
Październik jest dobrym momentem, aby przypomnieć sobie o profilaktyce, ale o zdrowie piersi warto dbać przez cały rok.
Nie czekajmy na pojawienie się objawów, aby zainteresować się swoim zdrowiem. Warto znać zalecane dla siebie badania i wykonywać je zgodnie z obowiązującymi rekomendacjami oraz indywidualnymi zaleceniami lekarza.
Jeśli dawno nie wykonywałaś badań profilaktycznych, potraktuj ten miesiąc jako małe przypomnienie:
💗 Zatrzymaj się.
💗 Zadbaj o siebie.
💗 Poznaj swoje ciało.
💗 Wykonuj zalecane badania.
💗 Nie odkładaj zdrowia na później.
Profilaktyka zaczyna się od świadomości.
Nie musisz czekać na październik, żeby zrobić coś ważnego dla swojego zdrowia.
Zadbaj o siebie. Zbadaj się. Nie odkładaj zdrowia na później!
Ważne
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnej porady medycznej. W przypadku wystąpienia niepokojących zmian lub objawów skontaktuj się z lekarzem.
Źródła i materiały:
- Ministerstwo Zdrowia – Program Profilaktyki Raka Piersi.
- Narodowy Fundusz Zdrowia – Program Profilaktyki Raka Piersi i mammobusy.
- Pacjent.gov.pl – „Badaj piersi regularnie”.
- Narodowy Portal Onkologiczny – „Objawy raka piersi”.
- Narodowy Portal Onkologiczny – „Etiologia i czynniki ryzyka”.
- Narodowy Portal Onkologiczny – „Metody zapobiegania”.
- World Health Organization – Breast cancer.